Làn sóng lạm phát từng được xem là “tạm thời” tại Mỹ đã bước sang năm thứ 5, nhưng vẫn tiếp tục để lại những hệ lụy sâu rộng đối với nền kinh tế, chính sách tiền tệ và đời sống người dân, khiến Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đối mặt với thách thức lớn trong việc đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2%.
Vào đầu đại dịch COVID-19, khi giá cả sụt giảm mạnh và làm dấy lên lo ngại về một vòng xoáy giảm phát nguy hiểm, việc lạm phát bắt đầu tăng trở lại và vượt mốc 2% vào tháng 3/2021 từng được xem là tín hiệu tích cực. Khi đó, Fed thậm chí còn duy trì lãi suất thấp để hỗ trợ xu hướng này.
Tuy nhiên, đà tăng giá nhanh chóng vượt kiểm soát đã dẫn đến đợt lạm phát nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ, buộc Fed phải đảo chiều chính sách và triển khai chu kỳ tăng lãi suất mạnh mẽ chưa từng có vào năm 2022.
Giới chức Fed khi đó thừa nhận rủi ro từ việc siết chặt chính sách tiền tệ, bao gồm khả năng làm suy yếu nhu cầu và gây khó khăn cho người tiêu dùng thông qua chi phí vay cao hơn, đặc biệt là đối với các khoản vay mua nhà và ô tô. Tuy nhiên, họ cũng nhấn mạnh rằng kiểm soát lạm phát là ưu tiên hàng đầu.
Dù nhiều nhà kinh tế từng cảnh báo nguy cơ “hạ cánh cứng”, tức suy thoái kinh tế hoặc thất nghiệp tăng mạnh, kịch bản này đã không xảy ra. Tuy vậy, tác động của lạm phát vẫn rất rõ rệt, đặc biệt đối với nhóm thu nhập thấp.
Trong vòng vài năm qua, mức tăng giá đã làm xói mòn phần lớn thu nhập của người dân. Theo ước tính, sức mua của một đô la hiện chỉ tương đương khoảng 79 xu so với đầu năm 2020, phản ánh mức độ ảnh hưởng sâu sắc của lạm phát đến đời sống kinh tế.
Việc Fed tăng lãi suất cũng đánh dấu sự thay đổi lớn sau hơn một thập kỷ chi phí vay thấp bất thường kể từ cuộc khủng hoảng tài chính 2007-2009. Người tiêu dùng Mỹ, vốn đã quen với môi trường “tiền rẻ”, nay phải thích nghi với mức lãi suất cao hơn.
Lãi suất thế chấp, chẳng hạn, đã tăng từ dưới 3% lên hơn 6%, khiến chi phí vay mua nhà tăng thêm hàng trăm USD mỗi tháng. Điều này đã làm giảm khả năng tiếp cận nhà ở của nhiều người dân, đặc biệt trong bối cảnh thu nhập không tăng tương ứng.
Dù lạm phát đã hạ nhiệt so với đỉnh, quá trình đưa mức tăng giá trở lại mục tiêu vẫn diễn ra chậm chạp. Những “vết sẹo” kinh tế và chính trị do giai đoạn lạm phát cao để lại được dự báo sẽ còn kéo dài, tiếp tục chi phối các quyết định chính sách và tâm lý thị trường trong thời gian tới.
