Từ một rủi ro thứ yếu, xung đột tại Trung Đông đã nhanh chóng trở thành mối lo ngại hàng đầu của giới đầu tư, làm dấy lên những câu hỏi về khả năng tranh giành quyền lực tại Iran và nguy cơ một cuộc chiến khu vực kéo dài, với tác động lan rộng đến thương mại toàn cầu, lạm phát và dòng vốn.
Các cuộc không kích của Mỹ và Israel hôm thứ Bảy được cho là đã khiến Lãnh tụ tối cao Iran, Ali Khamenei, thiệt mạng, làm gia tăng hỗn loạn khi Tehran đáp trả bằng các cuộc tấn công nhằm vào các thành phố vùng Vịnh.
Các hãng hàng không đình chỉ chuyến bay, trong khi tàu chở dầu và hàng hóa tạm ngừng di chuyển qua Eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng huyết mạch của thế giới.
Rủi ro tức thời đối với thị trường nằm ở sự bất định về diễn biến tiếp theo tại Iran, nơi cấu trúc quyền lực phức tạp của Cộng hòa Hồi giáo, tính chất ý thức hệ của lực lượng ủng hộ chế độ và vai trò của Lực lượng Vệ binh Cách mạng khiến triển vọng chính trị trở nên khó lường.
Điều này làm gia tăng biến động trên thị trường dầu mỏ, vốn đã tăng mạnh trong nhiều tuần qua và hiện phụ thuộc vào phản ứng của các quốc gia sản xuất cũng như mức độ gián đoạn vận chuyển qua Trung Đông. Tác động dây chuyền có thể lan sang lạm phát toàn cầu và thậm chí làm lung lay vị thế “trú ẩn an toàn” truyền thống của trái phiếu.
“Rủi ro từ Trung Đông đã tăng đáng kể. Thị trường có thể chuyển từ cú sốc địa chính trị sang cú sốc rủi ro chế độ và xung đột kéo dài, trừ khi Iran phát tín hiệu muốn đàm phán,” Rong Ren Goh, quản lý danh mục trái phiếu tại Eastspring Investments ở Singapore, nhận định.
Một số nhà phân tích cảnh báo thị trường có thể đang tự mãn khi cho rằng hậu quả sẽ hạn chế, tương tự các đợt leo thang ngắn trước đây, và bác bỏ khả năng tái diễn kịch bản như cuộc Cách mạng Iran năm 1979.
Giá dầu Brent đã tăng khoảng 8% trong phiên thứ Hai, nâng mức tăng từ đầu năm lên gần 30%. Nhà đầu tư đồng thời đổ tiền vào trái phiếu Kho bạc Mỹ và vàng để phòng ngừa rủi ro, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và chính sách khó lường của Tổng thống Donald Trump.
Giá vàng đã tăng 24% từ đầu năm 2026, nối dài đà tăng kỷ lục, trong khi chỉ số S&P 500 của Mỹ gần như đi ngang với mức tăng khoảng 0,5%.
Các nhà phân tích của Barclays cho rằng lịch sử cho thấy việc bán “phí bảo hiểm rủi ro địa chính trị” khi xung đột nổ ra thường là chiến lược hợp lý. Tuy nhiên, họ cảnh báo nhà đầu tư có thể đang đánh giá thấp nguy cơ xung đột vượt tầm kiểm soát.
Barclays cũng lưu ý những yếu tố dễ tổn thương khác của thị trường, bao gồm định giá cao trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và rủi ro trong thị trường tín dụng tư nhân. “Chúng tôi không khuyến nghị bắt đáy lúc này – tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận chưa hấp dẫn. Có thể cân nhắc nếu S&P 500 giảm trên 10%, nhưng hiện tại thì chưa,” báo cáo cho biết.
