Cuộc chạy đua giành thế thượng phong trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu đang đối mặt với một rào cản địa chính trị nghiêm trọng khi Trung Quốc siết chặt dòng chảy xuất khẩu của một loại vật liệu bán dẫn chiến lược. Diễn biến này căng thẳng đến mức buộc ban điều hành các tập đoàn công nghệ hàng đầu nước Mỹ phải trực tiếp can thiệp bằng các biện pháp ngoại giao cấp cao nhất.
Chỉ chưa đầy một tuần sau khi Coherent – nhà sản xuất chip quang tử hàng đầu được gã khổng lồ Nvidia hậu thuẫn – đưa ra lời cảnh báo đanh thép về tình trạng khan hiếm nghiêm trọng Indium Phosphide (InP) trong báo cáo tài chính hồi đầu tháng 5, Giám đốc điều hành của hãng, ông Jim Anderson, đã có mặt trên chuyên cơ tháp tùng phái đoàn doanh nghiệp Mỹ cùng Tổng thống Donald Trump sang Trung Quốc.
Theo ba nguồn tin thân cận từ giới chức vĩ mô, chuyến đi khẩn cấp của ông Anderson nhằm trực tiếp gây áp lực và tìm cách tháo gỡ tình trạng trì trệ, chậm trễ trong việc cấp phép xuất khẩu hợp chất InP từ phía chính quyền Bắc Kinh. Đây là loại vật liệu cốt lõi, không thể thay thế trong quy trình chế tạo chip quang tốc độ cao chuyên phục vụ cho hạ tầng mạng của các trung tâm dữ liệu siêu máy tính AI.
Tầm quan trọng của hợp chất này lớn đến mức nó đã trở thành chương trình nghị sự bắt buộc trong các cuộc thảo luận kín tại Seoul giữa các nhà đàm phán thương mại sừng sỏ trước thềm hội nghị thượng đỉnh ngày 14-15/05 vừa qua giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Sự can thiệp khẩn cấp của Nhà Trắng cho thấy Indium Phosphide đã chính thức được Bắc Kinh biến thành một vũ khí thương mại sắc bén và có sức sát thương cực lớn.
Chuyên gia Konrad Wang, nhà phân tích nghiên cứu tại tổ chức SemiAnalysis, nhận định rằng InP hiện là một trong những điểm nghẽn nghiêm trọng nhất của chuỗi cung ứng tổng thể, có khả năng làm tê liệt hoàn toàn tiến độ xây dựng và vận hành các trung tâm dữ liệu đám mây quy mô lớn trên phạm vi toàn cầu.
Sự bùng nổ của các mô hình AI lớn đòi hỏi tốc độ truyền tải dữ liệu nội bộ phải tăng trưởng theo cấp số nhân. Để giải quyết bài toán này, các nhà phát triển bắt buộc phải từ bỏ dây đồng truyền thống truyền tín hiệu bằng điện để chuyển sang công nghệ quang tử (photonics) – sử dụng ánh sáng truyền qua sợi quang học, và InP chính là vật liệu duy nhất đáp ứng được yêu cầu vật lý này.
Nhận thức được tầm quan trọng sống còn đó, hồi tháng 3, Nvidia đã chi tới 2 tỷ USD đầu tư vào mỗi nhà sản xuất quang tử lớn của Mỹ là Coherent và Lumentum, trong khi Marvell Technology cũng nhanh tay thâu tóm công ty khởi nghiệp bán dẫn Celestial AI nhằm độc chiếm bản quyền thiết kế quang học. Tuy nhiên, lệnh siết chặt quản lý xuất khẩu InP được Trung Quốc áp dụng từ tháng 2/2025 đã giáng một đòn mạnh vào lộ trình R&D của liên minh công nghệ phương Tây.
Dưới góc nhìn của các chuyên gia tư vấn chiến lược, bước đi này chứng minh Bắc Kinh đang sở hữu một tư duy địa chính trị ngày càng tinh vi và sắc sảo. Thay vì tung ra các lệnh cấm vận thô bạo đối với các sản phẩm công nghệ hoàn chỉnh, Trung Quốc chọn cách đặt điều kiện hoặc làm chậm tiến độ phê duyệt xuất khẩu đối với các hợp chất, chất nền và kim loại thô ở ngay khâu thượng nguồn.
Phương thức này vừa giúp họ né tránh các xung đột pháp lý trực diện, vừa tự thiết lập quyền định đoạt tối cao đối với việc hệ sinh thái mô-đun quang học của Mỹ có thể mở rộng nhanh hay chậm.
Theo dữ liệu chính thức từ Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ, Trung Quốc hiện nắm giữ vị thế độc quyền tuyệt đối khi chiếm tới 70% tổng sản lượng khai thác indium toàn cầu, biến mọi nỗ lực tìm kiếm nguồn cung thay thế của Phố Wall trong ngắn hạn trở thành nhiệm vụ bất khả thi.
TUYÊN BỐ MIỄN TRÁCH NHIỆM: Giao dịch ngoại hối (Forex), hàng hóa và các sản phẩm tài chính khác có mức độ rủi ro cao và không phù hợp với tất cả nhà đầu tư. Bạn có thể mất toàn bộ số vốn đã đầu tư. Nội dung trên website danhgiasan.com chỉ mang tính chất thông tin và tham khảo, không phải lời khuyên tài chính hay đầu tư. Hãy cân nhắc kỹ lưỡng và tham khảo chuyên gia tài chính độc lập trước khi đưa ra bất kỳ quyết định đầu tư nào. Danhgiasan.com không chịu trách nhiệm về bất kỳ tổn thất tài chính nào phát sinh từ việc sử dụng thông tin trên website.