Triển vọng về một cuộc chuyển giao quyền lực êm thấm tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Những rào cản pháp lý và sự phản đối quyết liệt từ chính nội bộ đảng Cộng hòa đang đẩy định chế tài chính quyền lực nhất thế giới vào một cuộc đối đầu trực diện giữa Nhà Trắng và cơ quan điều hành tiền tệ độc lập.
Tâm điểm của cuộc khủng hoảng xoay quanh ông Kevin Warsh, người được Tổng thống Donald Trump đề cử thay thế Chủ tịch đương nhiệm Jerome Powell. Dù phiên điều trần dự kiến diễn ra vào thứ Ba tới, khả năng ông Warsh được Thượng viện phê chuẩn trước khi nhiệm kỳ của ông Powell kết thúc vào ngày 15/5 là rất thấp.
Trở ngại lớn nhất hiện nay đến từ Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Thom Tillis, người tuyên bố sẽ phong tỏa quá trình phê chuẩn cho đến khi Bộ Tư pháp hoàn tất cuộc điều tra về việc cải tạo trụ sở Fed – một vụ việc mà phía ông Powell cho rằng chỉ là cái cớ để gây áp lực chính trị nhằm hạ lãi suất.
Sự căng thẳng leo thang khi các đồng minh của ông Trump, dẫn đầu là bà Jeanine Pirro, nỗ lực đẩy mạnh các cuộc điều tra thực địa bất chấp sự bác bỏ của tòa án liên bang. Những động thái này đã vấp phải sự kháng cự từ phía Fed, dẫn đến những màn đáp trả gay gắt trên truyền thông và mạng xã hội, làm sâu sắc thêm hố ngăn cách giữa chính quyền và ngân hàng trung ương.
Nếu ông Warsh không kịp nhậm chức, ông Jerome Powell khẳng định sẽ tiếp tục giữ vai trò Chủ tịch “lâm thời” theo đúng quy định của luật pháp và tiền lệ tại Hội đồng Thống đốc. Đáp lại, Tổng thống Trump đã tuyên bố sẽ sa thải ông Powell nếu ông này không rời ghế đúng hạn. Một động thái như vậy được coi là chưa từng có tiền lệ và chắc chắn sẽ gây ra một cuộc chiến pháp lý nảy lửa tại Tòa án Tối cao, tương tự như vụ kiện đang diễn ra liên quan đến Thống đốc Lisa Cook.
Các nhà phân tích cho rằng Nhà Trắng có thể tìm cách bổ nhiệm một nhân vật thân cận khác, như cựu cố vấn Stephen Miran, để thay thế ông Powell. Tuy nhiên, rào cản từ Đạo luật Cải cách Vị trí Trống năm 1998 cấm tổng thống chỉ định quan chức tạm quyền điều hành các hội đồng đa thành viên như Fed mà không qua phê chuẩn của Thượng viện. Điều này đẩy Nhà Trắng vào thế khó về mặt pháp lý nếu muốn đơn phương thay đổi nhân sự cấp cao.
Chuyên gia Derek Tang từ LH Meyer cảnh báo rằng, dù thị trường hiện vẫn đang giữ thái độ quan sát, nhưng nếu Nhà Trắng sử dụng các biện pháp cực đoan và kéo Fed vào những vụ kiện tụng kéo dài, niềm tin của nhà đầu tư vào tính độc lập của ngân hàng trung ương có thể bị lung lay dữ dội.
Một khoảng trống lãnh đạo hoặc một cuộc tranh chấp quyền điều hành tại Fed trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động chắc chắn sẽ là một “cú sốc” không mong muốn đối với thị trường tài chính thế giới.
