Các nhà đầu tư toàn cầu đang đối mặt với một đợt gia tăng rủi ro địa chính trị mới sau khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, một động thái chưa từng có tiền lệ có thể mở ra khả năng khai thác trữ lượng dầu khổng lồ của quốc gia Nam Mỹ này trong dài hạn, nhưng trước mắt làm gia tăng sự bất ổn và biến động trên thị trường.
Phản ứng ban đầu của thị trường khá dè dặt. Chứng khoán tăng nhẹ, giá dầu dao động trong biên độ hẹp, trong khi giá vàng nhích lên khi giới đầu tư theo dõi sát các diễn biến chính trị. Giới giao dịch phần lớn chưa định giá đầy đủ những tác động tiềm tàng của sự kiện Venezuela.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ “nắm quyền kiểm soát” Venezuela, trong khi ông Maduro – người bị Mỹ cáo buộc điều hành một “nhà nước ma túy” và gian lận bầu cử – hiện bị giam giữ tại New York để chờ các cáo buộc hình sự. Đây là lần đầu tiên Mỹ can thiệp trực tiếp vào Mỹ Latinh kể từ cuộc xâm lược Panama năm 1989.
“Những diễn biến này cho thấy rủi ro địa chính trị vẫn tiếp tục chi phối các tiêu đề và tác động mạnh đến thị trường,” ông Marchel Alexandrovich, nhà kinh tế tại Saltmarsh Economics, nhận định. “Mức độ rủi ro từ các sự kiện chính trị hiện nay cao hơn đáng kể so với những gì thị trường từng quen thuộc dưới các chính quyền Mỹ trước đây.”
Trong phiên giao dịch châu Á sáng thứ Hai (5/1), hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ và cổ phiếu khu vực tăng điểm, trong khi vàng tăng hơn 1% sau khi giảm mạnh vào tuần trước. Thị trường bước vào năm mới với tâm lý tích cực sau khi Phố Wall đóng cửa tăng điểm vào thứ Sáu và đồng đô la Mỹ mạnh lên so với rổ tiền tệ chính.
Chứng khoán toàn cầu đã khép lại năm 2025 gần mức cao kỷ lục, ghi nhận mức tăng hai chữ số trong một năm đầy biến động bởi các cuộc chiến thuế quan, chính sách tiền tệ và căng thẳng địa chính trị kéo dài. Giá vàng cũng tăng mạnh nhất trong hơn bốn thập kỷ, chạm mức kỷ lục khoảng 4.400 USD/ounce trong năm ngoái, được hỗ trợ bởi lãi suất Mỹ giảm và bất ổn toàn cầu.
Phát biểu tại họp báo hôm thứ Bảy, ông Trump cho biết Mỹ sẽ “điều hành đất nước cho đến khi có thể thực hiện một quá trình chuyển giao an toàn, đúng đắn và khôn ngoan”, đồng thời không loại trừ khả năng điều động quân đội. Động thái này cũng đưa cuộc khủng hoảng nợ kéo dài của Venezuela – một trong những vụ vỡ nợ quốc gia lớn nhất thế giới chưa được giải quyết – trở lại tâm điểm chú ý.
Chỉ vài giờ sau khi ông Maduro bị bắt, ông Trump tuyên bố các công ty dầu mỏ Mỹ sẵn sàng đầu tư hàng tỷ đô la để khôi phục sản lượng dầu của Venezuela, điều có thể thúc đẩy tăng trưởng toàn cầu nếu nguồn cung tăng khiến giá năng lượng giảm trong dài hạn.
Giá dầu từng vượt 62 USD/thùng vào tháng 12 khi Mỹ phong tỏa các tàu chở dầu bị trừng phạt ra vào Venezuela, nhưng sau đó ổn định quanh vùng 60-61 USD. Trong phiên gần nhất, dầu Brent tăng 15 cent lên 60,89 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ giao dịch ở mức 57,43 USD/thùng.
“Từ góc độ đầu tư, đây có thể là bước đi mở khóa một lượng trữ lượng dầu rất lớn theo thời gian,” ông Brian Jacobsen, chiến lược gia kinh tế trưởng tại Annex Wealth Management, cho biết. “Thị trường thường phản ứng theo hướng né tránh rủi ro khi xung đột leo thang, nhưng sau đó có thể nhanh chóng chuyển sang tâm lý chấp nhận rủi ro.”
Ông David Kotok, đồng sáng lập Cumberland Advisors, cho rằng nếu việc khai thác dầu của Venezuela thực sự được nối lại và kéo giá dầu giảm trong dài hạn, điều này có thể mang lại lợi ích cho thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, ông lưu ý: “Liệu điều đó có xảy ra trong một hay hai năm tới, và thị trường có phản ánh trước hay không, vẫn còn là dấu hỏi.”
Tại Trung Đông, phần lớn các thị trường chứng khoán vùng Vịnh đóng cửa giảm điểm vào Chủ nhật, khi nhà đầu tư cân nhắc giữa rủi ro địa chính trị và lo ngại dư cung dầu.
Giới phân tích đồng thuận rằng sẽ cần nhiều năm để Venezuela có thể tăng đáng kể sản lượng dầu, vốn đã sụt giảm mạnh trong nhiều thập kỷ do quản lý yếu kém, cơ sở hạ tầng xuống cấp và thiếu đầu tư sau làn sóng quốc hữu hóa ngành dầu khí hồi những năm 2000. Hiện Chevron là tập đoàn dầu khí Mỹ duy nhất còn hoạt động tại Venezuela.
Các chuyên gia cảnh báo bất kỳ nhà đầu tư nào cũng sẽ phải đối mặt với hàng loạt rủi ro, bao gồm vấn đề an ninh, hạ tầng xuống cấp, những câu hỏi pháp lý xoay quanh việc Mỹ bắt giữ ông Maduro và nguy cơ bất ổn chính trị kéo dài.
