Trung Quốc nhập khẩu vàng kỷ lục: Vì sao Bắc Kinh đẩy mạnh tích trữ vàng?

Trung Quốc đang đẩy mạnh tích trữ vàng trong bối cảnh Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) mua vàng 23 tháng liên tiếp, còn kim ngạch nhập khẩu kim loại quý này lập kỷ lục. Xu hướng này phản ánh chiến lược giảm phụ thuộc vào đồng USD, nhu cầu trú ẩn an toàn của người dân và sự thiếu hụt các kênh đầu tư hấp dẫn trong nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Trung Quốc nhập khẩu hơn 1.000 tấn vàng trong 8 tháng

Theo dữ liệu của Cục Quản lý Ngoại hối Trung Quốc, PBOC đã mua thêm khoảng 23 tấn vàng trong tháng 9/2026, đánh dấu mức mua hàng tháng lớn nhất trong gần 3 năm. Động thái này kéo dài chuỗi mua vàng liên tiếp lên 23 tháng, dài nhất kể từ ít nhất năm 2015.

Không chỉ ngân hàng trung ương, các hộ gia đình và doanh nghiệp Trung Quốc cũng gia tăng tích lũy vàng. Dữ liệu hải quan cho thấy nước này đã chi kỷ lục 158,8 tỷ USD để nhập khẩu hơn 1.000 tấn vàng trong 8 tháng đầu năm 2026, vượt xa mức 96,5 tỷ USD và 886 tấn của cả năm 2025.

Theo Aakash Doshi, Giám đốc chiến lược vàng tại State Street Investment Management, nhập khẩu vàng phục vụ nhu cầu tiêu dùng của Trung Quốc đã lập kỷ lục trong 8 tháng đầu năm. Chênh lệch giá vàng tại thị trường nội địa tăng mạnh cũng cho thấy nhu cầu theo mùa trong mùa đông đang gia tăng.

Đáng chú ý, làn sóng mua vàng diễn ra ngay cả khi giá kim loại quý này điều chỉnh hơn 8% trong tháng 9, xuống khoảng 4.176 USD/ounce, sau khi lập đỉnh trên 5.500 USD/ounce vào tháng 1. Ông Doshi dự báo giá vàng có thể đạt 4.750–5.500 USD/ounce vào cuối quý I/2027 nếu nhu cầu tiếp tục duy trì mạnh mẽ.

Vì sao Trung Quốc liên tục mua vàng?

Giảm phụ thuộc vào đồng USD

Một động lực quan trọng đằng sau chiến lược tích trữ vàng của PBOC là mục tiêu giảm phụ thuộc vào đồng USD và đa dạng hóa tài sản dự trữ quốc gia.

Carsten Menke, nhà phân tích tại Julius Baer Group, cho rằng Bắc Kinh có động cơ địa chính trị rõ rệt khi muốn giảm mức độ phụ thuộc vào trái phiếu Kho bạc Mỹ. Việc đồng USD có thể được sử dụng như một công cụ gây sức ép cũng khiến Trung Quốc quan tâm hơn đến những tài sản ít chịu rủi ro từ các biện pháp trừng phạt.

Sau khi Nga triển khai chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022, các chính phủ phương Tây đã phong tỏa tài sản của ngân hàng trung ương Nga. Diễn biến này cho thấy dự trữ ngoại hối được nắm giữ ở nước ngoài có thể bị hạn chế tiếp cận khi căng thẳng địa chính trị gia tăng. Trong khi đó, vàng được lưu trữ trong nước ít chịu rủi ro tương tự.

Theo dữ liệu của Bộ Tài chính Mỹ, lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ do Trung Quốc nắm giữ giảm xuống 618 tỷ USD trong tháng 7, mức thấp nhất trong 18 năm. Xu hướng này phù hợp với nỗ lực đa dạng hóa dự trữ ngoại hối của Bắc Kinh.

Bất động sản suy yếu, nhà đầu tư tìm nơi trú ẩn

Nhu cầu vàng tại Trung Quốc còn xuất phát từ tâm lý phòng thủ của người dân trước những bất ổn kinh tế. Vàng miếng, tiền vàng và trang sức vàng trở thành lựa chọn được quan tâm khi các kênh đầu tư truyền thống gặp khó khăn.

Thị trường bất động sản Trung Quốc vẫn trong giai đoạn suy giảm kéo dài nhiều năm, làm suy yếu một trong những kênh tích lũy tài sản chủ yếu của các hộ gia đình. Trong khi đó, chỉ số CSI 300 giảm khoảng 8% từ đầu năm, trái ngược với mức tăng 13% của S&P 500.

Lợi suất tiền gửi ngân hàng và trái phiếu cũng ở mức thấp do nhu cầu vay vốn yếu. Lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc kỳ hạn 1 năm giảm xuống khoảng 1,2%, thấp hơn đáng kể so với mức 4,46% tại Mỹ.

Theo Ole Hansen, Giám đốc chiến lược hàng hóa tại Saxo Bank, chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng tại Trung Quốc thấp hơn nhiều so với nhiều thị trường phương Tây. Điều này khiến vàng trở nên hấp dẫn hơn khi các tài sản sinh lãi mang lại lợi nhuận hạn chế.

Phát triển thị trường vàng trong nước

Bên cạnh nhu cầu trú ẩn và chiến lược dự trữ quốc gia, kế hoạch phát triển thị trường vàng trong nước cũng góp phần thúc đẩy nhu cầu tích lũy.

Ông Menke ước tính đến cuối tháng 8/2026, PBOC đã mua khoảng 190 tấn vàng trong năm, bao gồm 110 tấn chưa được công bố. Nếu xu hướng này tiếp tục, lượng vàng dự trữ của Trung Quốc có thể gia tăng đáng kể trong quá trình Bắc Kinh tái cơ cấu tài sản quốc gia.

Theo Hội đồng Vàng Thế giới, Trung Quốc là quốc gia sở hữu lượng vàng dự trữ lớn thứ năm thế giới, với 2.387 tấn tính đến tháng 8/2026, chưa bằng một phần ba lượng vàng dự trữ của Mỹ.

Nhu cầu vàng Trung Quốc hỗ trợ giá vàng thế giới

Lực mua từ Trung Quốc đang trở thành yếu tố hỗ trợ quan trọng cho thị trường vàng, đặc biệt trong bối cảnh lợi suất trái phiếu Mỹ tăng cao và làm giảm sức hấp dẫn của tài sản không mang lại thu nhập định kỳ này.

Ewa Manthey, chiến lược gia hàng hóa tại ING Bank, nhận định nhu cầu từ Trung Quốc đã trở thành nguồn hỗ trợ mang tính cơ cấu đối với giá vàng. Theo bà, các ngân hàng trung ương thường có tầm nhìn đầu tư dài hạn và ít nhạy cảm với biến động giá hơn nhà đầu tư cá nhân.

Thực tế, giá vàng vẫn duy trì trên mức ghi nhận trong mùa hè, bất chấp kỳ vọng lãi suất và lợi suất trái phiếu tăng. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng đã phát tín hiệu có thể tăng lãi suất thêm một lần trong năm 2026.

Tuy nhiên, triển vọng nhu cầu vàng không hoàn toàn chắc chắn. Theo ông Hansen, lực mua có thể suy yếu nếu niềm tin vào thị trường bất động sản và chứng khoán Trung Quốc phục hồi. Đồng nhân dân tệ suy yếu cũng khiến vàng nhập khẩu trở nên đắt đỏ hơn đối với người mua trong nước, trong khi lãi suất tăng sẽ cải thiện sức hấp dẫn của tiền gửi ngân hàng.

Về dài hạn, sự thay đổi trong chiến lược dự trữ của các ngân hàng trung ương hoặc việc căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt có thể làm giảm động lực tích trữ vàng. Tuy nhiên, theo ông Hansen, hiện chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy những thay đổi này sắp xảy ra.